Hesaplama
Bu araç ne gösterir?
Bir hapis cezası kesinleştiğinde en çok merak edilen konu, cezanın ne kadarının kurumda geçirileceğidir. Hükmedilen sürenin tamamı genellikle kurumda çekilmez; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik bu süreyi kısaltır. Araç, hükmedilen süre ve seçilen orana göre kaba bir tablo sunar.
Yasal çerçeve
İnfaz esasları 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da düzenlenir. Koşullu salıverilme için cezanın belirli bir oranının iyi halle çekilmesi gerekir; oran suçun türüne ve tarihine göre değişir. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilmeye belirli bir süre kala kalan cezanın toplum içinde geçirilmesine imkân tanır.
Hesaplama mantığı
- Toplam gün = yıl × 365 + ay × 30 + gün
- İnfaz süresi = toplam gün × seçilen oran (1/2, 2/3 veya 3/4)
- Denetimli serbestlik = infaz süresi ile 365 günden küçük olanı
- Kurumda geçirilecek süre = infaz süresi − denetimli serbestlik süresi
Örnek
İki yıl altı ay hapis cezası alan ve oranı 2/3 olan bir kişi için toplam süre 912 gün, infaz süresi yaklaşık 608 gündür; bunun 365 günü denetimli serbestlik, kalan 243 günü kurumda geçirilecek süre olarak gösterilir.
Bu tahmin neden basitleştirilmiştir?
- Bazı suç tiplerinde farklı oranlar uygulanır ya da denetimli serbestlikten yararlanılamaz.
- Tekerrür ve cezaların içtimaı süreleri değiştirir.
- Gözaltı ve tutuklulukta geçen süre mahsup edilir; araç bunu hesaba katmaz.
- İyi hal değerlendirmesi olumsuz olursa koşullu salıverilme tarihi ertelenebilir; araç her zaman iyi hal varsayımıyla hesap yapar.
Birden fazla ceza varsa (içtima) infaz nasıl hesaplanır?
Bir kişi hakkında birden fazla mahkûmiyet kararı kesinleşmişse, bu cezalar toplanarak (içtima edilerek) tek bir infaz süresi oluşturulur; her bir ceza için ayrı ayrı koşullu salıverilme hesabı yapılmaz. İçtima kararı, cezaları veren mahkemelerden birinin ya da son hükmü veren mahkemenin infaz aşamasında ayrıca verdiği bir karardır. Bu nedenle birden fazla dosyası bulunan bir kişi için aracımızdaki "yıl-ay-gün" alanına tek bir cezanın süresini değil, içtima kararıyla belirlenen toplam süreyi girmek gerekir; içtima kararı henüz verilmemişse araç gerçekçi bir sonuç üretemez.
Ayrıca, infazı devam eden bir hükümlü hakkında yeni bir suçtan dolayı ek bir mahkûmiyet kesinleşirse, bu yeni ceza da mevcut infaza eklenir ve koşullu salıverilme tarihi yeniden hesaplanır; bu durum "cezaların içtimaı" kurumunun en sık karşılaşılan uygulamalarından biridir.
Açık cezaevine ayrılma koşulları
Hükümlüler, kapalı cezaevinde iyi hal göstererek ve infaz sürelerinin belirli bir kısmını tamamlayarak açık cezaevine ayrılabilir; bu, denetimli serbestlikten farklı bir kurumdur ve cezanın tamamen dışarıda değil, daha hafif koşullu bir kurumda geçirilmesi anlamına gelir. Açık cezaevine ayrılma şartları da suç tipine ve kişinin durumuna göre değişir; bu nedenle araçtaki hesap yalnızca denetimli serbestlik ve kurumda geçirilecek toplam süreyi gösterir, açık cezaevi geçiş sürecini ayrıca hesaba katmaz.
Adli para cezasının infazı
Hapis cezası yerine veya ek olarak hükmedilen adli para cezası ödenmezse, ödenmeyen kısım kamuya yararlı bir işte çalıştırılarak ya da son çare olarak hapis cezasına çevrilerek infaz edilebilir. Bu araç yalnızca hapis cezalarının infaz süresini hesaplar; adli para cezası infazı farklı bir usule tabidir.
Denetimli serbestlik süresinde kurallara uyulmazsa ne olur?
Denetimli serbestlik süresinde hükümlüye, imza yükümlülüğü, belirli bir programa devam etme veya elektronik izleme cihazı takma gibi yükümlülükler getirilebilir. Bu yükümlülüklere makul bir sebep olmaksızın uyulmaması halinde, infaz hâkimliği denetimli serbestlik kararını kaldırabilir ve kalan süre kapalı cezaevinde infaz edilmek üzere hükümlü yeniden kuruma alınabilir. Bu nedenle denetimli serbestlik, cezanın ortadan kalkması değil, kalan kısmının toplum içinde ve denetim altında geçirilmesi anlamına gelir.
Denetimli serbestlik süresinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi de benzer şekilde, bu sürenin kaldırılmasına ve kalan cezanın kurumda infazına yol açabilir; aracımızdaki hesap, bu tür bir ihlal olmadığı varsayımıyla yapılır.
Sürecin diğer aşamaları için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.