Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, velayet, nafaka ve mal rejimi uyuşmazlıklarında çocuğun üstün yararını gözeten hukuki destek.
Bir evlilik birliğinin sona ermesi kararı, genellikle hayatın en yorucu dönemlerinden birinde alınır. Mahkeme süreciyle eş zamanlı olarak çocukların düzeni, ortak konutun geleceği, birikimlerin paylaşımı ve sonraki dönemin geçim kaygısı da gündeme gelir. Aile hukuku dosyalarında amacımız, hukuki süreci doğru yönetirken bu dönemi sizin ve çocuklarınız için olabildiğince sarsıntısız geçirmenize yardımcı olmaktır.
Aile hukuku yalnızca boşanma davasından ibaret değildir; nafakanın artırılması ya da kaldırılması, velayetin değiştirilmesi, çocukla kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi, evlilik birliği içinde edinilen malların tasfiyesi ve aile içi şiddete karşı koruma talepleri de bu alanın kapsamındadır. Pendik'te ikamet eden müvekkillerimiz için dosyalar çoğunlukla Pendik Aile Mahkemesi'nde takip edilir.
Her aile dosyasının kendine özgü bir hikâyesi olduğunu biliriz; bu nedenle standart bir yaklaşım yerine, önce durumunuzu ve beklentilerinizi dinleyerek işe başlarız. Çocuklu ailelerde her zaman çocuğun günlük düzeninin olabildiğince az sarsılmasını önceliğimiz sayarız; nafaka ve mal paylaşımı gibi mali konularda ise belgeye dayalı, gerçekçi bir strateji kurarız.
Boşanma Sebepleri ve Yetkili Mahkeme
Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini özel ve genel sebepler olarak iki grupta düzenler. Dava, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılır.
Özel boşanma sebepleri
Kanun; zina, hayata kast ya da pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı gibi somut olguları özel boşanma sebebi olarak sayar. Bu sebeplerden birine dayanılması halinde ilgili olgunun ispatı, genel sebebe göre daha dar bir çerçevede değerlendirilir.
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
Uygulamada en sık başvurulan yol, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmış olmasıdır. Mahkeme bu değerlendirmeyi somut olayın bütününe bakarak yapar; kusur dağılımı da aynı davada ayrıca belirlenir ve nafaka-tazminat taleplerinin kabulünü doğrudan etkiler.
Anlaşmalı boşanma
Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve taraflar birlikte başvurur ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul ederse anlaşmalı boşanma yolu açılır. Hâkim tarafları bizzat dinler, sunulan protokolün hem eşler hem de çocuklar açısından uygun olup olmadığını değerlendirir. Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve varsa tazminat konularının net ve uygulanabilir biçimde yazılması önemlidir.
Dava süresince geçici önlemler
Dava açıldığında hâkim, süreç boyunca tarafların barınması, geçimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici tedbirleri kendiliğinden alır. Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirler, boşanma davasından bağımsız olarak ve hızla talep edilebilir.
Dosyanızı şu sırayla yürütüyoruz: belgelerin toplanması, talep edilecek kalemlerin belirlenmesi, dava dilekçesi veya protokolün hazırlanması, duruşmaların takibi ve kararın kesinleşmesinin izlenmesi. Nafaka hakkında ön bir fikir için nafaka hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Velayet, Nafaka ve Mal Rejiminin Tasfiyesi
Boşanma davalarında tartışmanın ağırlık merkezi genellikle boşanmanın kendisi değil, sonuçlarıdır. Bu nedenle velayet, nafaka ve mal rejimine ilişkin taleplerin dava başında belgelerle desteklenerek hazırlanması önemlidir.
Velayet kararında ölçüt
Mahkeme velayeti belirlerken tek ölçüt olarak çocuğun üstün yararını esas alır; ebeveynin ekonomik gücü tek başına belirleyici değildir. Çocuğun yaşı, eğitim durumu, her iki ebeveynle bağı ve gerektiğinde uzman görüşü dikkate alınır; idrak çağındaki çocuğun kendi görüşü de dinlenebilir. Velayeti alamayan ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişki ayrıca, gün ve saatleri belirtilerek düzenlenir.
Nafaka türleri
Dava süresince hükmedilen tedbir nafakası, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek ve kusuru ağır olmayan eş lehine hükmedilen yoksulluk nafakası ve velayeti olmayan ebeveynin çocuğun giderlerine katılımı anlamına gelen iştirak nafakası birbirinden farklı amaçlara hizmet eder. Miktar belirlenirken tarafların gelir-gider dengesi ve çocuğun ihtiyaçları birlikte değerlendirilir; koşullar değiştiğinde ayrı bir davayla artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir.
Mal rejiminin tasfiyesi
1 Ocak 2002 sonrasında edinilen mallar için, taraflar aksini kararlaştırmadıysa yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer; her eş diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı talep edebilir. Kişisel mallar bu paylaşıma girmez. Tasfiye süreci genellikle tapu, banka ve araç kayıtlarının ayrıntılı incelenmesini gerektirir ve boşanma davasından bağımsız yürütülebilir.
Maddi ve manevi tazminat
Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaati zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş maddi tazminat, kişilik hakkı zedelenen eş ise manevi tazminat talep edebilir. Bu talepler boşanma davasıyla birlikte veya kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla ileri sürülebilir.
Aile konutu şerhi
Evlilik birliği süresince eşlerin fiilen yaşadığı konut "aile konutu" olarak özel bir korumadan yararlanır. Tapu maliki olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutu üzerinde satış, ipotek gibi tasarruflarda bulunamaz; bu korumayı güçlendirmek isteyen eş tapu müdürlüğüne başvurarak konuta "aile konutu şerhi" koydurabilir. Şerh konulmamış olsa dahi, rızası alınmadan yapılan işlemler sonradan iptal davasına konu edilebilir. Boşanma sürecinde aile konutunun kime tahsis edileceği, varsa çocukların düzeninin bozulmaması gözetilerek ayrıca karara bağlanır.
Evlilik birliğinin soyadına etkisi
Boşanma kararıyla kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden alabilir; ancak boşandığı eşinin soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun eski eşe zarar vermeyeceğini ispatlarsa, hâkimden bu soyadını kullanmaya devam etmesine izin verilmesini isteyebilir. Bu talep genellikle meslek hayatında belirli bir soyadla tanınırlık kazanmış kişiler için gündeme gelir.
Velayet değişikliği ve kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi
Boşanma kararı kesinleştikten sonra velayet durumu kalıcı değildir; velayeti alan ebeveynin sağlık durumu, yerleşim yerini değiştirmesi veya çocuğun bakımını gereği gibi üstlenemediğinin ortaya çıkması gibi durumlarda diğer ebeveyn, velayetin değiştirilmesi için ayrı bir dava açabilir. Bu davada mahkeme yeniden çocuğun üstün yararını esas alır ve genellikle sosyal inceleme raporu ile uzman görüşüne başvurur. Benzer biçimde, kararda belirlenen kişisel ilişki düzeninin uygulanabilir olmadığı ya da çocuğun ihtiyaçlarına uymadığı durumlarda, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi de talep edilebilir; bu, velayetin değiştirilmesinden farklı ve genellikle daha hızlı sonuçlanan bir süreçtir.
Boşanma sonrası nafakanın icra yoluyla tahsili
Mahkeme kararıyla hükmedilen nafakanın ödenmemesi durumunda alacaklı taraf, icra dairesi aracılığıyla nafaka alacağının tahsilini talep edebilir. Nafaka borcu, diğer icra takiplerinden farklı olarak kişi hürriyetini bağlayıcı sonuçlar da doğurabilir: ödeme gücü olduğu halde nafakasını ödemeyen borçlu hakkında icra mahkemesine şikâyette bulunularak tazyik hapsi talep edilebilir. Bu özellik, nafaka alacaklarının takibini diğer alacak türlerine göre daha caydırıcı ve nispeten daha hızlı kılar; ancak sürecin doğru işletilmesi için ödememe süresinin ve ödeme gücünün belgelerle desteklenmesi gerekir.
Evlilik birliğinin iptali (butlan) ile boşanma arasındaki fark
Evlenme sırasında mevcut bir ehliyetsizlik, yakın akrabalık veya aldatma gibi sebeplerle evliliğin baştan geçersiz sayılmasını sağlayan butlan davası, boşanmadan farklı bir kurumdur: boşanma geçerli bir evliliği sona erdirirken, butlan evliliği hiç var olmamış gibi değerlendirir. Buna karşın mutlak butlanda dahi, iyi niyetli eş için bazı sonuçlar (örneğin çocukların durumu, nafaka ve tazminat talepleri) boşanmadaki esaslara göre kıyasen uygulanabilir. Hangi davanın açılacağı, evliliğin kuruluş sürecindeki somut olguların değerlendirilmesini gerektirir.
Sıkça Sorulan Sorular
Pendik'te boşanma davası hangi mahkemede görülür?
Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesidir. Pendik'te ikamet eden taraflar için dava genellikle Pendik Aile Mahkemesi'nde açılır. Taraflardan biri farklı bir ilçede ikamet ediyorsa, dava o ilçedeki yetkili mahkemede de açılabilir; yetkisiz yerde açılan dava karşı tarafın itirazıyla doğru mahkemeye gönderilir.
Velayet babada olursa anne çocuğu hiç göremez mi?
Hayır. Velayetin bir ebeveynde olması diğer ebeveynin çocukla ilişkisini ortadan kaldırmaz. Mahkeme, velayeti vermediği ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişkiyi hafta sonu, bayram ve yaz tatili dönemlerini içerecek şekilde ayrıca düzenler. Bu düzenlemeye uyulmaması halinde icra yoluyla ilişkinin sağlanması istenebilir; sürekli ve ciddi ihlallerde velayetin değiştirilmesi davası da gündeme gelebilir.
Anlaşmalı boşanmada protokol sonradan değiştirilebilir mi?
Kararın kesinleşmesinden sonra protokolün kendisi tek taraflı değiştirilemez. Ancak nafaka ve kişisel ilişki gibi sürekli nitelikteki hükümler, koşulların önemli ölçüde değişmesi halinde ayrı bir davayla yeniden düzenlenebilir. Mal paylaşımına ilişkin hükümler kural olarak kesin nitelikte kabul edildiğinden değişikliğe daha kapalıdır.
İlgili Makaleler
Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat Şartları
Boşanma davasında maddi ve manevi tazminat hangi şartlarda istenebilir, miktarı nasıl belirlenir, talep süresi ne kadardır?
Velayet Değişikliği Davası Ne Zaman Açılabilir?
Boşanma kararında belirlenen velayet düzenlemesi hangi hallerde değiştirilebilir, dava hangi mahkemede ve kime karşı açılır?