Hesaplama
Kıdem tazminatı hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, iş akdi sona eren bir çalışanın alabileceği kıdem tazminatına dair hızlı bir ön fikir vermek için hazırlandı. Brüt aylık maaşınızı ve işe giriş-çıkış tarihlerinizi girdiğinizde araç, toplam hizmet sürenizi yıla çevirip yaklaşık bir tutar hesaplar. Gerçek alacağınız, dosyanızdaki belgeler incelendikten sonra netleşir.
Hangi hallerde kıdem tazminatı hakkı doğar?
Dayanak, halen yürürlükte olan 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun 14. maddesidir. Aynı işverene bağlı en az bir yıllık kıdem ve sözleşmenin kanunda sayılan bir sebeple sona ermesi aranır: işverenin haksız feshi, işçinin haklı feshi, emeklilik şartlarının oluşması, askerlik ve kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması bu hallerdendir.
Hesaplama mantığı
Araç, işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki gün sayısını 365'e bölerek hizmet sürenizi yıla çevirir. Ardından brüt aylık ücretiniz ile fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanından düşük olanı esas alıp bu tutarı çalışma yılıyla çarpar; artan ay ve günler için orantılı bir pay eklenir.
Örnek
Brüt aylık ücreti 42.000 TL olan ve tam dört yıl iki ay çalışmış bir kişiyi düşünelim. Ücret tavanın altında kaldığından hesap doğrudan bu tutar üzerinden yapılır: 42.000 TL × 4,17 yıl ≈ 175.140 TL.
Araca dahil olmayan unsurlar
- Giydirilmiş ücret: Yol, yemek, ikramiye gibi düzenli yan haklar gerçek hesapta ücrete eklenir; araç yalnızca girdiğiniz brüt tutarı kullanır.
- Vergi: Kıdem tazminatından gelir vergisi kesilmez, yalnızca damga vergisi uygulanır.
- Tavan: Yılda iki kez güncellenen tavanın hangisinin uygulanacağı fesih tarihine göre belirlenir.
- Fesih nedeni: Sözleşmenin hangi sebeple sona erdiği tazminat hakkını doğrudan etkiler; bunu araç değerlendiremez.
- Gecikme faizi: Ödeme gününde yapılmayan kıdem tazminatına, işverenin temerrüde düştüğü tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı işletilir; araç bu faizi hesaba katmaz.
Kıdem tazminatı taksitle veya gecikmeli ödenirse ne olur?
Kıdem tazminatının ödeme günü, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihtir; işveren bu tarihte tazminatı ödemekle yükümlüdür. Taksitle ödeme ancak işçinin açık rızasıyla ve yazılı bir anlaşmayla mümkündür; işçinin onayı olmadan tek taraflı taksitlendirme işvereni temerrütten kurtarmaz. Ödeme günü geçtiği halde tazminat ödenmezse, işveren o andan itibaren temerrüde düşmüş sayılır ve işçi, anaparaya ek olarak mevduata uygulanan en yüksek banka faizini talep edebilir; bu oran kanuni faizden genellikle daha yüksektir.
Uygulamada işverenler bazen tazminatı birkaç taksite bölerek öder; işçi bu taksitleri ihtirazi kayıt koymadan (yani "alacağımın tamamı değildir" şerhi düşmeden) kabul ederse, ileride kalan farkı talep etmekte güçlükle karşılaşabilir. Bu nedenle eksik veya gecikmeli bir ödeme söz konusu olduğunda, makbuzda veya dekont açıklamasında alacağın saklı tutulduğunu belirtmek önemlidir.
Kıdem tazminatı ne zaman zamanaşımına uğrar?
Kıdem tazminatı alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bu süre içinde dava açılmaz veya icra takibi başlatılmazsa, alacağın talep edilmesi zorlaşır; borçlu taraf zamanaşımı itirazında bulunabilir. Bu nedenle fesihten sonra alacağınızı uzun süre talep etmeden beklemeniz önerilmez.
Birden fazla işveren nezdinde geçen hizmet süresi birleştirilebilir mi?
İşyeri devri, birleşme veya aynı holding bünyesindeki şirketler arasında nakil gibi durumlarda, önceki işverenlerde geçen hizmet süresi, belirli şartlarla kıdem hesabına dahil edilebilir. Özellikle işyeri devrinde devralan işveren, devirden önceki kıdemden de sorumlu tutulur. Bu tür karmaşık geçmişe sahip çalışma süreleri için aracımızdaki tek bir giriş-çıkış tarihi yerine, gerçek toplam kıdeminizin bir avukatla birlikte değerlendirilmesi daha sağlıklı sonuç verir.
Sözleşmeyle tavanın üzerinde kıdem tazminatı kararlaştırılabilir mi?
Kanundaki tavan, işverenin ödemekle yükümlü olduğu asgari değil, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle aksi kararlaştırılmadığı sürece esas alınan üst sınırdır. Taraflar, bireysel iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde, kıdem tazminatının kanuni tavanın üzerinde bir tutar üzerinden hesaplanacağını kararlaştırabilir; bu durumda işveren, sözleşmede yazılı daha yüksek tutarı ödemekle bağlıdır. Böyle bir sözleşme hükmü varsa, aracımızdaki hesap yalnızca kanuni tavana göre yapılan asgari tutarı gösterir; sözleşmenizde daha yüksek bir rakam kararlaştırılmışsa gerçek alacağınız bundan farklı olabilir.
Üst düzey yöneticiler ve bazı sektörlerde, işe başlarken imzalanan sözleşmelerde bu tür tavan-üstü düzenlemelere sıklıkla rastlanır; sözleşmenizi bu açıdan incelemeniz, hesabınızı doğru yapmanız için önemlidir.
Feshin haklılığı konusunda tereddüdünüz varsa iş hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.